Praktijkcase over hoe insectennetten in Nederlandse kassen plagen blokkeren, pesticiden verminderen, bestuivers behouden en opbrengst verbeteren; kosten en onderhoud.
Insectennetten bieden een praktische oplossing voor plaagbestrijding in kassen. Ze weren schadelijke insecten zoals witte vlieg en Tuta absoluta, terwijl nuttige insecten zoals hommels behouden blijven. Dit leidt tot minder pesticidengebruik, betere gewasopbrengst en lagere kosten.
Een praktijkvoorbeeld: Gardener's Pride in Friesland installeerde in 2023-2024 SchermNed-netten over 6 hectare en zag direct resultaat: geen plagen en minder hommelkasten nodig. Dit systeem voldoet aan EU-regels, verlaagt chemische vervuiling en verhoogt de teeltkwaliteit.
Belangrijkste punten:
Dit systeem biedt een praktische manier om te voldoen aan strenge eisen van retailers zoals Albert Heijn en EU-wetgeving.
Insectennetten in Nederlandse Kassen: Resultaten en Voordelen
In Nederlandse kassen vormen plagen zoals witte vlieg, Tuta absoluta, spintmijten en tripsen een directe bedreiging voor de opbrengst en kwaliteit van gewassen zoals tomaten, paprika's en komkommers. Deze insecten kunnen aanzienlijke schade veroorzaken, waardoor de verkoopbaarheid van de gewassen daalt.
Naast insectenplagen spelen ook ziekten zoals roest een grote rol. Deze aandoeningen verminderen niet alleen de opbrengst, maar tasten ook de kwaliteit van de gewassen aan, wat resulteert in lagere marktwaarde. Een nog ernstiger risico zijn quarantaine-organismen (Q-organismen). Deze hoogrisicoplagen, die door de EU streng gereguleerd worden, kunnen bij een besmetting leiden tot drastische maatregelen zoals quarantaine, de vernietiging van alle planten op het bedrijf en een verbod op handel, zelfs voor niet-gastheerplanten. De gevolgen hiervan zijn verstrekkend, met zware economische en sociale schade als gevolg.
Traditionele methoden voor plaagbestrijding, die vaak gericht zijn op kortetermijneffecten en geïsoleerde behandelingen, schieten tekort in de complexe kasomgevingen. Dit benadrukt de noodzaak van alternatieve en meer geïntegreerde bestrijdingsstrategieën.
De beperkingen van chemische bestrijdingsmiddelen hebben geleid tot een bijna volledige overgang naar biologische bestrijding binnen de Nederlandse glastuinbouw. In 2020 werd biologische bestrijding toegepast op 95% van het areaal voor negen belangrijke gewassen, een stijging ten opzichte van 77,6% in 2012. Voor groenten zoals tomaten, paprika's en komkommers is deze aanpak zelfs volledig dominant, met een dekking van 100%.
Strengere EU-regelgeving en maatschappelijke zorgen over het gebruik van pesticiden hebben deze verschuiving versneld. Omwonenden hadden bijvoorbeeld juridische bezwaren tegen het gebruik van chemische middelen in de buurt van woonwijken. Tussen 2016 en 2020 steeg het gebruik van natuurlijke vijanden zoals roofmijten en roofwantsen aanzienlijk. In 2020 werden er in Nederlandse kassen maar liefst 52 miljard roofmijten en tripsen ingezet. Deze cijfers onderstrepen dat chemische bestrijding haar dominante rol heeft verloren, met duurzamere alternatieven die nu de standaard vormen.
Het kiezen van de juiste maaswijdte is essentieel om plagen effectief te bestrijden. Voor trips wordt vaak een fijnmazig net gebruikt met een maaswijdte van 0,15 x 0,35 mm. Voor witte vlieg ligt de voorkeur bij een maaswijdte van 0,4 x 0,7 mm, terwijl bladluis (vaak aangeduid als aphiden) meestal wordt tegengehouden met een net van 0,6 x 0,6 mm. Onderzoek wijst uit dat rechthoekige mazen niet alleen specifieke plagen beter blokkeren, maar ook de luchtcirculatie verbeteren.
Moderne systemen combineren UV-gestabiliseerde polyester lamellen met EPDM-rubberen afdichtingen. Dit zorgt ervoor dat, wanneer de ventilatieramen gesloten zijn, er een volledig afgesloten barrière ontstaat. Aluminium geleidingspennen en -rails zorgen voor een stabiele en nauwkeurige aansluiting, zelfs bij sterke wind. Het is echter belangrijk om te beseffen dat kleinere maaswijdtes, hoewel ze meer bescherming bieden, ook de ventilatiecapaciteit van de kas kunnen beperken. Deze technische details zijn cruciaal voor een succesvolle integratie van insectennetten in bestaande kasstructuren.
Er zijn twee manieren om insectennetten te installeren. Bij geïntegreerde systemen worden de netten al tijdens de bouw van de kas in de aluminium profielen van de ventilatieramen verwerkt. Dit minimaliseert lichtverlies. Voor bestaande kassen zijn er cassettesystemen, die speciaal ontworpen aluminium frames gebruiken. Deze zijn ideaal voor Venlo- of breedspantkassen en eenvoudig aan te passen.
Een praktijkvoorbeeld is tomatenteeltbedrijf Gardener's Pride in Friesland. Tussen het najaar van 2023 en het voorjaar van 2024 installeerde het bedrijf SchermNed insectennetfilters over 6 hectare kasruimte, zelfs tijdens een actieve teeltperiode. Dankzij gespecialiseerde klembeugels, die direct op de glaslatten werden bevestigd, verliep de retrofit snel en efficiënt. Zoals eerder vermeld, leidde dit tot een aanzienlijke verbetering in plaagbestrijding en het beheer van hommelpopulaties.
Na de installatie is het belangrijk om het kasklimaat goed te monitoren. Bij Gardener's Pride worden de ramen bijvoorbeeld minimaal 2% opengehouden om voldoende luchtuitwisseling te garanderen . Deze combinatie van technische en logistieke maatregelen draagt bij aan een milieuvriendelijke en pesticidenarme teeltomgeving.
Van Dorssen BV speelt een sleutelrol bij de levering van materialen voor kasinsectennetten. Als gespecialiseerde groothandel voorziet het bedrijf producenten en installateurs van de nodige onderdelen, zoals harde en zachte kunststofprofielen. Deze worden vaak gemaakt via co-extrusie van verschillende grondstoffen. Daarnaast levert Van Dorssen BV spuitgegoten kunststof onderdelen en technische naaigaren.
Het bedrijf werkt nauw samen met fabrikanten om materialen te ontwikkelen die perfect aansluiten op de behoeften van de agrarische sector. Ze leveren ook hoogwaardige garens, gemaakt van materialen zoals polyester, nylon, UHMWP (Ultra-High Molecular Weight Polyethylene) en aramide. Deze materialen zijn essentieel voor de duurzaamheid van de netten. Door maatwerkoplossingen te bieden, helpt Van Dorssen BV bij de ontwikkeling van efficiënte en langdurige barrières tegen plagen.
Bij tomatenteeltbedrijf Gardener's Pride in Beetgum (Friesland) zorgden de SchermNed insectennetfilters voor indrukwekkende resultaten: er werden geen witte vliegen of Tuta absoluta meer waargenomen. De netten weren grotere plagen zoals motten en wantsen volledig en beperken de populatie van kleinere insecten, zoals bladluizen en witte vliegen. Hierdoor is er minder behoefte aan chemische correcties, terwijl natuurlijke vijanden en bestuivers, zoals hommels, behouden blijven in de kas. Dit versterkt de biologische bestrijding aanzienlijk.
De lagere plaagdruk draagt ook bij aan een stabieler kasklimaat, wat de opbrengst en kwaliteit van de gewassen flink verbetert.
Uit onderzoek van Wageningen University & Research blijkt dat een lichtverlies van 2% tot 3% door de netten volledig wordt gecompenseerd door een verbeterd klimaat in de kas. Dit resulteert in sterkere stengels bij bloemen zoals rozen en chrysanten, en grover, schoner fruit bij groenten zoals paprika's en tomaten.
Daarnaast blijft de relatieve luchtvochtigheid zelfs op warme dagen boven de 50%, wat de effectiviteit van biologische bestrijders tegen spintmijt bevordert. Het vermijden van chemische bespuitingen voorkomt groeiremming, waardoor gewassen gelijkmatiger doorgroeien. Bij Gardener's Pride bleef het kasklimaat stabiel doordat de ramen minimaal 2% open bleven voor voldoende luchtuitwisseling.
Deze voordelen gaan niet alleen over verbeterde teeltresultaten, maar leveren ook aanzienlijke kostenbesparingen op.
De verbeterde teeltomstandigheden leiden direct tot financiële voordelen. Gardener's Pride wist bijvoorbeeld het gebruik van hommeldozen met minimaal één doos per hectare te verminderen, wat bij een bedrijf van 6 hectare een flinke besparing op bestuivingskosten opleverde. Daarnaast dalen de kosten voor biologische bestrijders, omdat nuttige insecten niet meer via ventilatieopeningen ontsnappen. Ook het verminderde gebruik van chemische middelen bespaart zowel op materiaal- als arbeidskosten. Dit helpt kasexploitanten bovendien te voldoen aan de eisen van de Arbeidsinspectie, die na chemische bespuitingen een herbetredingstijd van 14 dagen voorschrijft.
De installatiekosten voor nieuwe kassen in Venlo (groter dan 1 hectare) liggen doorgaans tussen €6 en €8 per m² bij 500 luchtramen per hectare. Voor breedspantkassen met tweezijdige ventilatie variëren de kosten tussen €4 en €6 per m². Daarnaast kunnen kasexploitanten profiteren van fiscale voordelen zoals 40% Milieu-investeringsaftrek (MIA) voor bestaande kassen. Voor nieuwe "Groen Label" kassen geldt een combinatie van 30% MIA en VAMIL, samen met toegang tot groene financiering die een rentevoordeel van 0,6% oplevert.
Insectennetten dragen niet alleen bij aan een betere gewasopbrengst en effectieve plaagbestrijding, maar spelen ook een belangrijke rol in het creëren van een schoner en duurzamer kasklimaat.
Door plagen fysiek buiten te houden, verminderen insectennetten de behoefte aan chemische bestrijdingsmiddelen drastisch. Een goed voorbeeld hiervan is Fresh Valley in Boekel, waar teler René Tielemans eind 2023 Holland Gaas-netten (0,4 x 0,4 mm) over een gebied van 6,1 hectare installeerde. Dit resulteerde in een indrukwekkende pestuitsluiting van 90%.
"Waar voorheen plaaginsecten allemaal tegelijk naar binnen vlogen, kunnen we ze nu effectief bestrijden met biologische bestrijding. Door insectennetten te gebruiken, verminderen we onaangename verrassingen in het gewas." - René Tielemans, Teler, Fresh Valley
De netten ondersteunen Geïntegreerde Plaagbestrijding (IPM) door nuttige insecten, zoals bijen en roofmijten, binnen de kas te houden. Dit bevordert een natuurlijk evenwicht en vermindert de afhankelijkheid van chemische interventies. Marcel Schulte van Holland Gaas benadrukt dat fysieke barrières zorgen voor "een schonere, gezondere omgeving" zonder afhankelijkheid van chemische middelen. Nederlandse groenteteeltverenigingen, die meer dan 400 producenten vertegenwoordigen, hebben als doel om tegen eind 2026 volledig zonder chemische middelen te telen.
Deze aanpak sluit perfect aan bij de steeds strengere EU-regelgeving rondom gewasbescherming.
Naast het verminderen van chemische vervuiling helpen insectennetten telers te voldoen aan de strenge eisen die de Europese Unie stelt. De EU beperkt het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen steeds verder. Insectennetten bieden een praktische preventieve oplossing die aansluit bij deze regelgeving. Ronald Kloppenburg van Huisman Screen Systems legt uit: "Naarmate het aanbod van beschikbare chemische oplossingen blijft krimpen, goedkeuringen voor alternatieven beperkt blijven, resultaten teleurstellen en kosten per vierkante meter stijgen, wenden telers zich steeds vaker tot preventie".
Binnen de GLK.14-2020 Groen Label-certificering leveren insectennetten 15 punten op voor duurzame teeltstandaarden. Dit helpt Nederlandse telers te voldoen aan de eisen van grote retailers zoals Albert Heijn, die strengere milieunormen hanteren voor hun inkoop. Dankzij de netten kunnen telers "groene, vervuilingsvrije voedselproducten" telen zonder gebruik van insecticiden. Dit sluit aan bij het Nederlandse "Nieuwe & Weerbare Telen"-kader, dat op zijn beurt de bredere EU-doelstellingen voor duurzaam kasbeheer ondersteunt.
Het installeren van insectennetten brengt enkele uitdagingen met zich mee. Een van de grootste problemen is verminderde ventilatie: fijnmazige netten kunnen de luchtcirculatie met ongeveer 30% beperken. Dit werd duidelijk bij Diamond Flowers in Zuilichem, waar Koen Kreling in 2021 insectennetten van 0,8 x 0,8 mm over 12 hectare chrysantenteelt installeerde. Hij merkte dat de temperatuur op warme dagen opliep door de beperkte ventilatie. De oplossing? Het installeren van een nevelsysteem om het klimaat in de kas beter te reguleren.
Een andere uitdaging is vervuiling van de netten. Het fijne gaas vangt stof en vuil op, wat de ventilatie verder belemmert. Kreling waarschuwt:
"Het gaas is zo fijn dat er veel vuil in blijft hangen. Je moet dit minimaal één keer per jaar schoonspuiten om te voorkomen dat je nog meer ventilatiecapaciteit verliest".
Regelmatig onderhoud, zoals jaarlijkse reiniging, is essentieel om de effectiviteit van de netten te behouden.
Daarnaast vergt het aanpassen van bestaande kassen maatwerk. Bij Gardener's Pride in Beetgum installeerde Marco van Overbeek in 2023 en 2024 filters van SchermNed in een 6 hectare grote tomatenkas met raamloze ramen. Dit project, dat maatwerk vereiste, leidde tot nul waarnemingen van wittevlieg en Tuta absoluta.
Deze voorbeelden laten zien dat een zorgvuldige aanpak en goed onderhoud onmisbaar zijn voor succes.
Voor nieuwbouwkassen is geïntegreerde installatie de meest efficiënte aanpak. Het gebruik van systemen die direct in de profielen van ventilatieramen passen, bespaart zowel tijd als kosten. Materialen zoals UV-gestabiliseerd polyester en EPDM-rubberen afdichtingen bieden extra duurzaamheid en beschermen effectief tegen plagen.
Het kiezen van de juiste maaswijdte is cruciaal. Rechthoekige mazen (bijvoorbeeld 0,27 x 0,77 mm) presteren beter dan vierkante mazen bij het tegenhouden van plagen. Bij Diamond Flowers bedroegen de installatiekosten ongeveer €5 per vierkante meter, met een terugverdientijd van 3 tot 4 jaar dankzij minder plaagschade en lagere kosten voor pesticiden.
Onderhoud is een ander belangrijk aspect. Zorg ervoor dat de netten minimaal één keer per jaar worden schoongespoten en controleer ze regelmatig op slijtage. Aluminium geleidingspennen en rails kunnen voorkomen dat netten verschuiven door wind of veranderende weersomstandigheden. Om voldoende ventilatie te behouden, moeten ramen minimaal 2% open staan.
Met deze richtlijnen kunnen telers de systemen effectief toepassen en onderhouden, zelfs op grotere schaal.
Voor grotere bedrijven bieden modulaire systemen een praktische oplossing. De succesvolle uitbreiding van Gardener's Pride naar 6 hectare tijdens het teeltseizoen laat zien dat implementatie zonder productieonderbrekingen haalbaar is. Een bijkomend voordeel? Minder hommeldozen per hectare zijn nodig omdat de bestuivers binnen blijven.
Marco van Overbeek benadrukt:
"Dit is de toekomst. Als we ooit een nieuwe kas bouwen, komt er ongetwijfeld insectennet in".
De lessen uit deze praktijkvoorbeelden maken het mogelijk om op te schalen zonder productieverlies. Bovendien kunnen investeringen worden ondersteund via SIG&F-subsidies (Sectorale Interventie Groenten en Fruit), wat helpt om aan de eisen van retailers zoals Albert Heijn te voldoen. Voor bestaande kassen is het belangrijk om systemen te kiezen die tijdens het groeiseizoen geïnstalleerd kunnen worden. Dit voorkomt stilstand en zorgt voor continuïteit. Extra koelsystemen en het openhouden van ramen (minimaal 2%) zijn daarbij essentieel voor een goede ventilatie bij grootschalige toepassingen.
Deze case study laat zien hoe insectennetten een waardevolle toevoeging zijn aan een duurzaam en biologisch teeltsysteem. Bij Gardener's Pride in Friesland hebben de netten bewezen plagen volledig buiten te houden, wat niet alleen resulteerde in een aanzienlijke besparing op bestrijdingsmiddelen, maar ook in een effectievere bescherming van gewassen.
Het systeem voldoet aan de duurzaamheidseisen van grote retailers, zoals Albert Heijn, en sluit aan bij de groeiende trend naar biologische plaagbestrijding. In Nederland wordt al op 94% van het totale kasoppervlak gebruikgemaakt van natuurlijke bestrijders zoals sluipwespen en roofmijten. Door insectennetten toe te passen, blijven schadelijke plagen buiten, terwijl nuttige insecten binnen de kas blijven.
Naast economische voordelen brengt dit systeem ook ecologische winst met zich mee. Wel vraagt de technische implementatie om aandacht. Zo is voldoende ventilatie essentieel, met een minimale raamopening van 2%. Voor nieuwbouwkassen is een geïntegreerde installatie het meest efficiënt, terwijl bestaande kassen vaak maatwerkoplossingen nodig hebben.
Deze bevindingen ondersteunen de overgang naar geïntegreerde plaagbeheersing en voldoen aan de hoge eisen van de moderne glastuinbouw. Door de combinatie van effectieve plaagbestrijding, lagere kosten en milieuvriendelijke teelt vormen insectennetten een slimme investering voor bedrijven die toekomstgericht willen opereren.
Voor de meeste plagen is een maaswijdte van 0,8 x 0,8 mm een uitstekende keuze. Dit formaat biedt een evenwichtige combinatie van insectenwering, ventilatie en klimaatregeling. Wanneer het gaat om kleinere insecten zoals trips, wordt vaak gekozen voor een fijner gaas met een maaswijdte van 0,15 x 0,35 mm, met name in quarantainekassen waar extra bescherming nodig is.
Insectengaas kan ventilatieverlies verminderen, mits je kiest voor een maaswijdte die zowel insecten buitenhoudt als lucht goed laat circuleren. Een maaswijdte van 0,8 x 0,8 mm is hiervoor ideaal. Daarnaast is het belangrijk dat ramen minstens 2% openstaan om voldoende ventilatie te garanderen. Door het gaas slim te installeren, zonder de kasstructuur aan te passen, kun je bovendien het kasklimaat beter stabiel houden.
Het is lastig om een exacte terugverdientijd voor insectennetten in de Nederlandse glastuinbouw te geven, omdat dit afhankelijk is van factoren zoals gewastype, plaagdruk en de efficiëntie van het gebruikte systeem. Ook worden specifieke subsidies of financiële regelingen niet genoemd in de beschikbare informatie. Voor actuele details over subsidies en financieringsmogelijkheden is het verstandig om contact op te nemen met organisaties zoals de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) of brancheverenigingen binnen de glastuinbouwsector.
Laat je gegevens achter en wij nemen contact je op
